กุสินารา (Kushinagar) หรือ กุสินคร

กุสินารา (Kushinagar) หรือที่เรียกในภาษาอินเดียปัจจุบันว่า กุสินคร คือ 1 ใน 4 สังเวชนียสถานที่มีความสำคัญที่สุดในฐานะ สถานที่เสด็จดับขันธปรินิพพานของพระพุทธเจ้า

หากพุทธคยาคือจุดเริ่มต้นของพระพุทธเจ้ากุสินาราก็คือสถานที่ที่บันทึกบทสรุปสุดท้ายแห่งพระชนม์ชีพของพระองค์ เป็นสถานที่แห่งการย้ำเตือนเรื่องความไม่เที่ยง (อนิจจัง) ของสรรพสิ่ง

กุสินารา มหานครแห่งการละสังขารและอมตธรรม
ในคืนวันเพ็ญเดือน 6 ณ ป่าสาละของเหล้ามัลลกษัตริย์ พระพุทธเจ้าผู้ทรงตรากตรำเผยแผ่ธรรมมาตลอด 45 พรรษา ได้ทรงเลือกเมืองเล็กๆ อย่าง กุสินารา เป็นสถานที่สุดท้ายที่จะละสังขาร เพื่อประทานปัจฉิมโอวาทแก่พุทธบริษัทก่อนจะเสด็จเข้าสู่พระปรินิพพาน

1. เหตุการณ์สำคัญ: ปัจฉิมโอวาทและพุทธปรินิพพาน
กุสินาราเป็นสถานที่ที่เกิดเหตุการณ์สำคัญก่อนปิดตำนานมหาบุรุษโลก ดังนี้:

การโปรดสุภัททะปริพาชก: พระพุทธเจ้าทรงประทานการบวชให้แก่สาวกองค์สุดท้ายก่อนเสด็จปรินิพพานเพียงไม่กี่ชั่วโมง

ปัจฉิมโอวาท: ทรงย้ำเตือนภิกษุทั้งหลายด้วยประโยคที่สั่นสะเทือนใจว่า "สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอจงยังประโยชน์ตนและประโยชน์ท่านให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด"

มกุฏพันธนเจดีย์: สถานที่ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ ซึ่งหลังจากนั้นมีการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุออกเป็น 8 ส่วน เพื่อส่งไปประดิษฐานยังเมืองต่างๆ

2. จุดสำคัญในกุสินารา
สาลวโนทยาน (ป่าสาละ): สถานที่เสด็จปรินิพพาน ปัจจุบันมีการปลูกต้นสาละไว้เพื่อระลึกถึงบรรยากาศในอดีต

วิหารปรินิพพาน (Mahaparinirvana Temple): ภายในประดิษฐาน พระพุทธรูปปางไสยาสน์ (ปางปรินิพพาน) ศิลปะสมัยคุปตะที่มีความงดงามและสงบเยือกเย็น พระพุทธรูปองค์นี้ยาวประมาณ 6.1 เมตร เป็นจุดที่พุทธศาสนิกชนนิยมมากราบและถวายผ้าห่มพระพุทธรูป

ปรินิพพานสถูป: สถูปทรงบาตรคว่ำสีขาวสะอาดตาที่ตั้งอยู่ด้านหลังวิหารปรินิพพาน สร้างขึ้นเพื่อครอบจุดที่พระองค์เสด็จดับขันธปรินิพพาน

มกุฏพันธนเจดีย์ (Ramabhar Stupa): อยู่ห่างจากวิหารปรินิพพานไปทางทิศตะวันออก เป็นเนินดินขนาดใหญ่ซึ่งเป็นสถานที่ถวายพระเพลิงพระพุทธศรีระ

3. ความรู้สึกและบรรยากาศ
ไม่เหมือนกับพุทธคยาที่มีความรื่นเริงและพลังแห่งการตื่นรู้ หรือสารนาถที่มีความคึกคักของการเผยแผ่ธรรม กุสินาราจะมีบรรยากาศที่ "สงบ เงียบ และวิเวก" มากกว่าสถานที่อื่นๆ นักแสวงบุญที่มาที่นี่มักจะเกิดธรรมสังเวช (ความสลดใจที่มาพร้อมปัญญา) ทำให้ตระหนักถึงความจริงของธรรมชาติว่า แม้แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังต้องละสังขารไปตามกฎของไตรลักษณ์

สรุป
กุสินาราจึงเป็นสถานีสุดท้ายที่สอนบทเรียนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดนั่นคือ "ความไม่ประมาท" การได้มาเยือนสถานที่แห่งนี้เปรียบเสมือนการได้มาฟังเทศนาบทสุดท้ายจากพระวรกายของพระพุทธเจ้า เพื่อให้นำหลักธรรมไปปฏิบัติในวันที่พระองค์ไม่อยู่แล้ว